SkyscraperCity: forum rywalizacji architektonicznej

W miastach mamy do czynienia z wieloma obszarami, które mogą podlegać ocenie i konkurować w swoich kategoriach z resztą świata. Ocena taka może być wynikiem matematycznych wyliczeń, ale bywa również rezultatem subiektywnych obserwacji. Wiele z tych obszarów odnosi się w mniejszym lub większym stopniu do architektury, jest ona bowiem istotnym składnikiem substancji miejskiej. Architektura – zawsze wystawiona na widok publiczny – pełni bardzo ważną rolę w tworzeniu wizerunku miast. Poza siecią komunikacji zbiorowej i indywidualnej (które dotyczą głównie funkcjonalności), poza zielenią i przestrzenią publiczną, to właśnie architektura buduje obraz, który zapamiętujemy. Składa się on często z budynków ikon, z charakterystycznych brył i elewacji, z nawarstwiającego się układu wież i pierzei tworzących osie widokowe.

Ponieważ architektura jest mariażem funkcjonalności i estetyki, nie może podlegać jednoznacznym ocenom. Użyteczność budynku jest nietrudna do zweryfikowania, lecz jego walory estetyczne odnoszą się już do sfery wartości, a tutaj nie sposób uniknąć zarzutów o subiektywizm i gusta, o których podobno się nie dyskutuje. Dlatego to nie estetyka stanowi istotę konkurencyjności w przypadku miast. Liczą się przede wszystkim dane liczbowe – wymierne wartości ekonomiczne, które jednocześnie opisują i kreują atrakcyjność inwestycyjną. Mimo to zarówno liczba, jak i jakość inwestycji w poszczególnych miastach przekłada się na ich „osiągi”, a w konsekwencji pozwala im prowadzić w rankingach i umożliwia podnoszenie poziomu życia oraz zamożności ich mieszkańców. Największy problem to zmierzyć tę „jakość”, a prawdziwą sztuką jest umiejętne wyważenie zarówno skali, jak i jakości inwestycji. Czytelny kompromis między funkcjonalnością a urodą bywa niedoścignionym ideałem.

O gustach dyskutujemy bez przerwy na wielu płaszczyznach komunikacji. Zaraz przyjrzymy się gustom internautów skupionych wokół najpoczytniejszego forum inwestycyjno-architektonicznego na świecie – SkyscraperCity, a dokładnie jego polskiej sekcji – Forum Polskich Wieżowców. Bo skoro piękna nie da się policzyć, należy je odczuć albo zrozumieć. Wszak proporcje są wynikiem stosunków liczbowych znanych od starożytności, ale nie musimy znać wzorów, by odczuwać harmonię kształtów. Czasem jednak trzeba coś pojąć, by docenić urok i prostotę najbardziej skomplikowanych konstrukcji – przecież piękno matematycznego wzoru nie istnieje bez jego rozumienia. Kończąc te rozważania teoretyczne, wypada przyjrzeć się materialnym rezultatom pracy konstruktorów i projektantów – punktem wyjścia niech będzie subiektywny wybór kilku dużych inwestycji z ostatnich pięciu lat w największych miastach Polski.

W polskiej sekcji forum SSC ocenie architektury poświęcono osobny dział zatytułowany „Miss Polski: Rate A Building”. W wielu dziedzinach prowadzi Warszawa, z takimi inwestycjami jak Zebra Tower, Trio Apartamenty, Centrum Chopinowskie czy Wolf Marszałkowska. Zebra Tower chwalona jest za urbanistykę, nieco gorzej z oceną elewacji, w której skrytykowano złote pasy. W skali od 1 do 10 średnia ocen dla tego budynku oscyluje wokół 8,5. Wyższy poziom architektoniczny reprezentuje według internautów kompleks Trio Apartamenty – uzyskał o wiele więcej ocen, w tym kilkadziesiąt ze szczytu skali, co deklasuje Zebrę Tower również pod względem zainteresowania. Bryła autorstwa JEMS Architekci uznana została za ponadczasową. Centrum Chopinowskie oceniane jest natomiast pod nieco innym kątem – bardzo dobre oceny wynikają z tego, że bierze się tu pod uwagę moc rewitalizacyjną tej inwestycji i jej wpływ na wizerunek okolicy. Biurowiec Wolf Marszałkowska Stefana Kuryłowicza uznany został jedynie za dobry – podobnie jak w przypadku Zebry Tower średnia ocen lokuje się w okolicy 8,5.

W Krakowie niekwestionowanym liderem rankingu „Miss Polski” jest Muzeum Lotnictwa Polskiego. Takiej liczby „dziesiątek” nie otrzymała żadna z wymienionych wcześniej warszawskich inwestycji. Krakowska bryła chwalona jest za funkcjonalność, formę i sposób organizacji przestrzennej. Nieco niżej w rankingu stoi gmach Sądu Apelacyjnego, jednak mocne 8,5 wskazuje, że jakość tej architektury jest jednak wysoka. Można powiedzieć, że jest to solidna berlińska bryła, co w przypadku tego typu gmachów wydaje się uzasadnione. Dużo kontrowersji wzbudza natomiast Muzeum Sztuki Współczesnej, jednak doceniane jest przez gros użytkowników forum ze względu na dobre wkomponowanie się w otoczenie i elegancką surowość zastosowanych środków wyrazu architektonicznego.

Jeśli chodzi o Wrocław, najwięcej emocji estetycznych wzbudza inwestycja mieszkaniowa Corte Verona. Odważna, nietuzinkowa bryła, przypominająca kolorystycznie projekty holenderskie, przynosi Wrocławiowi powiew świeżości. Drobne niedoskonałości urbanistyczne maskuje wyjątkowa elewacja i układ loggii. Wśród inwestycji biurowych uznanie zyskał Wojdyła Business Park ze średnią ocen w okolicy „ósemki”. Ciemna elewacja z wyraźnym i powtarzalnym akcentem kolorystycznym, dobre zagospodarowanie urbanistyczne oraz sporo przeszkleń na elewacjach gwarantuje uznanie nie tylko w oczach biznesmenów. Niestety nie podlegał ocenie nieukończony jeszcze apartamentowiec Thespian, a są szanse, że będzie on tegorocznym liderem rankingów.

W Poznaniu skromnie doceniono Skalar Office Center, a zachwyty zebrał Wydział Prawa i Administracji UAM. Największym atutem Skalara jest jego nienachalna prostota przypominająca elegancję czarnej, niewyróżniającej się zbytnio limuzyny – co traktowane jest bardzo często jak zaleta. Budynek uczelniany jest natomiast wyjątkowy i wyróżnia się pod wieloma względami – chwalony jest za nowoczesne rozwiązania i eliptyczny kształt audytorium kontrastujący z oszczędnością głównej bryły. W gronie inwestycji biurowych duże uznanie zdobywa budynek przy Piątkowskiej 116. Kumuluje on w sobie wszystko co najlepsze w światowej architekturze: czyste i czytelnie zastosowane kolory, dobre rozwiązania przestrzenne, przyjazne gabaryty.

W Łodzi najciekawszą realizacją mieszkaniową ostatnich pięciu lat są Lofty „U Scheiblera", których skala i forma znalazły uznanie w całym kraju. Udana rewitalizacja i podążanie za światowymi trendami potrafią przyćmić drobne wady skumulowane głównie w nowej części kompleksu i w nadbudówkach – tak ochoczo krytykowanych przez społeczność FPW. Doskwiera również brak obiecanej rekonstrukcji detalu na wieżyczkach.

Katowice mogą poszczycić się zespołem budynków wielorodzinnych Millenium, który przywołuje na myśl najlepsze realizacje niderlandzkie. Mało jest takich budynków w Polsce – odważnych w swej prostocie, o mocnej bryle i ponadczasowej, nienagannej formie. O tym, że się podoba, świadczy spora liczba „dziesiątek”. Innym przykładem jedynie poprawnej architektury jest apartamentowiec Borsall. Poprawność nie jest w tym przypadku wadą tej inwestycji – często brakuje w naszych miastach tego typu „średniej” jakości, przyjemnego wypełniacza tkanki miejskiej bez wygórowanych ambicji, ale trzymającej poziom. Średnia ocen 7,5 nie przynosi Katowicom wstydu, a przyjemna lokalizacja dodaje niekłamanego uroku temu budynkowi.

Na koniec – dwie inwestycje trójmiejskie o bardzo odmiennym charakterze. Gdański hotel Hilton świetnie wpisujący się w zabytkową strukturę Starego Miasta oraz Ergo Arena znajdująca się w Pasie Nadmorskim między Gdańskiem a Sopotem. Hilton, który zgodnie z wytycznymi konserwatora odwzorowuje historyczny podział parcelacyjny kwartału, znakomicie realizuje gdańskie tradycje zabudowy nawiązującej do historii i w nowoczesny sposób respektującej staromiejskie sąsiedztwo. Wielu użytkowników forum jest jednak wrogo nastawionych do historyzującej architektury – stąd być może spory rozrzut ocen. Wielofunkcyjna hala sportowa Ergo Arena jest natomiast dobrym przykładem na to, w jaki sposób funkcjonalnie i bez fajerwerków zagospodarować przestrzeń na cele rozrywkowe. Trójmiasto zdecydowanie przyczynia się do podnoszenia poziomu inwestycji sportowych w Polsce, a tego typu schludne estetycznie i dobre jakościowo realizacje są tego najlepszym przykładem.

popularyzacją lokalnych atrakcji wszelkiego rodzaju. Ten popularny program gościł na antenie TVP przez czterdzieści lat i zawsze był świetną okazją do promocji turystyki oraz integracji społeczności lokalnej. Dzisiaj „Turnieju miast” już nie ma, mamy za to rankingi, wykresy i zestawienia, które tworzone są w oparciu o dane statystyczne i publikowane w określonym celu – nie tylko poznawczym. Moda na rankingi trzyma się mocno, bo to świetny sposób na kreację rzeczywistości – tabele czy wykresy mają dobrą siłę przebicia w nowoczesnych mediach i stają się skuteczną i niedrogą reklamą. Pułapką może być to, że sprytne zestawienia nie relacjonują faktów, lecz je generują. Pożądane jest, aby po ich lekturze każdy z nas tworzył swoje własne i osobiste rankingi – zwłaszcza że „statystyki kłamią”, a relatywizm pozbawił wartości obiektywizmu.

Wojciech Prastowski